In het historische centrum van Oirschot, achter de basiliek, ligt het Museum de Vier Quartieren. Het Museum is gehuisvest in een monumentaal pand dat al genoemd wordt in het begin van de 17e eeuw. Van 1632 tot 1648 is dit huis bewoond geweest door de decaan, het hoofd van het Kapittel van Oirschot.

Het Kapittel bestond uit maximaal elf kanunniken: geestelijke mannen die volgens een bepaal…

In het historische centrum van Oirschot, achter de basiliek, ligt het Museum de Vier Quartieren. Het Museum is gehuisvest in een monumentaal pand dat al genoemd wordt in het begin van de 17e eeuw. Van 1632 tot 1648 is dit huis bewoond geweest door de decaan, het hoofd van het Kapittel van Oirschot.

Het Kapittel bestond uit maximaal elf kanunniken: geestelijke mannen die volgens een bepaalde regel - de Regula Canonica - leefden. Het Kapittel had de leiding over het kerkelijk leven in de parochie. Ook hadden ze de zorg voor de armen en voor het onderwijs dat gegeven werd in de Latijnse School. De kanunniken kwamen elke dag in de kapittelkerk samen om uit de heilige geschriften te lezen en de gebeden te zingen. 's Ochtends kwamen ze bijeen in de kapittelzaal van het decanaatshuis waar de taken voor de dag verdeeld werden. Indien nodig, werden er ook straffen uitgedeeld en werd iemand 'gekapitteld'. De kanunniken hadden eigen bezit en eigen inkomsten, dit in tegenstelling tot kloosterlingen; ze woonden in verschillende kapittelhuizen. Volgens de regel mochten kanunniken niet trouwen, maar het was niet ongebruikelijk dat ze een vrouw en kinderen hadden. Het Kapittel was een rijke instelling.

Toen in 1648 het aan katholieke geestelijken verboden werd om deel uit te maken van het kapittel, kwamen de gelden in handen van de protestantse overheid. Begin 19e eeuw is het Kapittel ontbonden, alle fondsen waren opgemaakt. 

Het decanaatshuis maakte deel uit van een complex dat oorspronkelijk uit vier woningen bestond. Na 1648 verloor het zijn kerkelijke functie en werd het een woonhuis. In 1957 kocht de parochie Sint-Petrus het huis, samen met vier andere huizen, een schuur en een tuin van de familie Van Hoof. Het decanaatshuis, op nummer 11, was in 1971 een onbewoonbaar verklaarde woning, waar toch nog drie gezinnen in woonden.

In die tijd besloten het echtpaar Harry en Ans van den Bergh-Lap en de priester en volkskundige Willy Knippenberg, alle drie gepassioneerde verzamelaars van oude gebruiksvoorwerpen en devotionalia (religieuze gebruiksvoorwerpen) om hun collecties samen te voegen. Deze collecties waren een afspiegeling van het leven dan de Brabander vanaf de Franse Revolutie. Zij kochten het decanaatshuis en lieten het verbouwen tot een museum met de naam 'De Vier Quartieren' en in 1976 werd het museum geopend. Eind jaren '90 ging het museum samen met andere museum in Oirschot 'Hand en Span' met een collectie agrarische voorwerpen van Peter Vogels. Om beide collecties te kunnen herbergen, is het pand in 1998 helemaal gerestaureerd en is er een grote schuur bijgebouwd. Het decanaatshuis is zoveel mogelijk in de oorspronkelijke stijl bewaard gebleven, met de grote schouwen in de voorste vertrekken en de opkamer met daaronder de kelder. De dakconstructie is helemaal uitgevoerd zoals dit vroeger gebruikelijk was; de balken zijn door middel van een zogeheten pen-gat-verbinding met elkaar verbonden.

In 2019 heeft een grote herinrichting plaatsgevonden, waarbij de ingang van het museum werd verplaatst en de schuur in een grote ontvangst- en activiteitenruimte is veranderd. Tegelijkertijd werd er een grote ontzameling uitgevoerd van ongeveer 20.000 naar 6000 objecten. De nadruk van het collectiebeleid ligt op gebruiksvoorwerpen uit de periode 1850 - 1900.

De huidige beleefexpositie ‘Het oog van Vincent’ vertelt het verhaal van het leven in een Oirschotse boerenfamilie vroeger, door de ogen van de beroemde schilder Vincent van Gogh. Het museum laat je zien hoe duurzaam onze voorouders omgingen met voedsel en energie. We kunnen de gerechten ruiken en proeven, de aardappels schillen, de stof van de kleding aanraken en ervaren hoe het was om in een bedstee te slapen. De unieke voorwerpen in de collectie van het museum sluiten naadloos aan bij de reproducties van Van Gogh.
Het bijzondere is: in dit museum mag je meer dan alleen kijken. Openen, aanpassen, voelen, het mag allemaal. Ontdek het in Museum de Vier Quartieren. Ook kinderen zijn van harte welkom. En er zijn gastvrije vrijwilligers die je met liefde alles vertellen over de collectie. 

Locatie